Các tên trăng tròn trong năm và ý nghĩa của Trung thu

Mười hai tên thường gặp

Các tên lan truyền ngày nay có nguồn từ nhiều truyền thống bản địa và thuộc địa Bắc Mỹ, rồi được phổ biến qua niên giám thế kỷ 20. Không phải mọi cộng đồng dùng cùng một bộ tên; bảng này là bộ thường xuất hiện trong truyền thông quốc tế.

Không nên lấy “trăng tuyết” làm mô tả khí hậu Hà Nội hay “trăng dâu” làm lịch thu hoạch ở Hạ Long. Trăng hồng không tự thành màu hồng, trăng dâu không tự đỏ. Màu đỏ cam khi thấp chủ yếu liên quan đường sáng qua khí quyển, không do tên tháng.

Quy tắc riêng của trăng mùa gặt

Harvest Moon thường được xác định là trăng tròn gần phân tháng 9 nhất. Nó thường ở tháng 9, đôi khi đầu tháng 10. Khi chuyển sang tháng 10, tên Corn Moon có thể dùng cho trăng tháng 9, còn Hunter’s Moon là lần sau Harvest Moon, tùy hệ tên.

Cơ sở quan sát là nhiều tối gần phân mùa thu ở vĩ độ bắc trung bình có trăng mọc chỉ muộn thêm ít. Ánh trăng nối tiếp hoàng hôn giúp người làm đồng trước điện chiếu sáng. Độ mạnh hiệu ứng phụ thuộc vĩ độ; không gán nguyên số phút hay lịch canh tác Bắc Mỹ cho Việt Nam.

Tết Trung thu là dịp quen thuộc để ngắm trăng, nhưng ngày hội theo lịch và thời điểm có chênh kinh độ Mặt Trăng–Mặt Trời đúng 180° không phải một định nghĩa. Khi chuẩn bị quan sát hãy xem cả giờ tròn, giờ mọc và trời quang, không suy chúng từ một tên gọi.

Mười hai hay mười ba lần tròn, và Blue Moon

Mười hai tháng giao hội chỉ khoảng 354 ngày, ít hơn năm dương lịch khoảng mười một ngày. Vì thế, khoảng hai năm rưỡi tới ba năm có một năm chứa 13 lần trăng tròn.

Theo cách dùng phổ biến, lần tròn thứ hai trong cùng tháng dương lịch là Blue Moon. Một quy tắc cũ gọi lần thứ ba trong bốn lần tròn của một mùa thiên văn là Blue Moon. Phải biết đang dùng quy tắc nào; tháng có hai lần còn phụ thuộc múi giờ gần ranh giới ngày. Tháng 2 ngắn cũng có thể không có lần tròn nào.

Tên không làm Mặt Trăng chuyển xanh. Các cách gắn theo mùa và theo tháng giải thích vì sao một số danh sách tên khác nhau giữa các năm. Đây cũng không phải tháng nhuận âm lịch hay một chức năng tính lịch lễ hội của ứng dụng.

Ngắm và chụp trăng theo mùa

Tên gọi giúp nhắc nhịp năm, nhưng bầu trời thực nên được xem tại nơi quan sát. Trăng tròn mùa đông bắc thường đi theo phần trời cao hơn trăng tròn mùa hè. Ở Hà Nội, Hạ Long và các vĩ độ nhiệt đới, hướng qua kinh tuyến còn có thể bắc hoặc nam; tránh một quy tắc “mùa hè luôn thấp ở phía nam” cho mọi đêm.

Ngắm dịp Trung thu có thể kết hợp với giờ trăng mọc, nếu cảnh trời và chân trời phù hợp. Chọn vị trí với núi, đảo hoặc công trình không che mất khoảnh khắc mong muốn. Trăng thấp trông to do ảo giác; gần cận địa lại tạo thay đổi kích thước thật nhỏ, gọi phổ biến là siêu trăng. Ảnh khi trời còn sáng dư thường dễ cân bằng cảnh hơn.