Bầu trời và các sao
Khi nào bầu trời đủ tối để quan sát sao?
Giải thích ngắn gọn
Đêm thiên văn là khi tâm Mặt Trời dưới chân trời hơn 18°. Ánh trăng và đèn vẫn có thể làm bầu trời sáng. Cần kết hợp thời gian tối với trăng mọc lặn và mục tiêu đủ cao. Triển vọng đêm nay giúp đọc các điều này cùng nhau.
Ba giai đoạn chuyển sáng tối
Không khí còn tán xạ nắng sau hoàng hôn. Các mốc dựa trên độ sâu hình học của tâm; riêng mọc lặn dùng quy ước mép trên với khúc xạ.
| Giai đoạn | Giới hạn chuẩn | Cảm nhận thường gặp |
|---|---|---|
| Dân dụng | từ lặn tới −6°, sáng theo chiều ngược | còn ánh sáng ngoài trời, hành tinh sáng hiện |
| Hàng hải | −6° tới −12° | chân trời và sao sáng có thể cùng thấy |
| Thiên văn | −12° tới −18° | trông gần tối, mục tiêu mờ còn ảnh hưởng |
| Đêm thiên văn | dưới −18° | gần hết đóng góp ánh chạng vạng Mặt Trời |
Hành tinh sáng có thể xem trước khi hết ba giai đoạn. Mục tiêu yếu hoặc Dải Ngân Hà thuận lợi hơn sau đó và ít trăng. Sáng sớm diễn biến đảo ngược.
Vì sao có nơi mùa hè không tối hẳn?
Ở vĩ độ bắc cao, đường Mặt Trời đêm mùa hè rất thoải. Quanh chí tháng 6, phía bắc khoảng 48,6° có lúc ngay ở đáy đường đi nó cũng không xuống −18°. Bán cầu nam có hiện tượng tương ứng quanh tháng 12.
Hà Nội và Hạ Long xa về phía xích đạo hơn ngưỡng này, không có đêm trắng kiểu Bắc Âu. Một đêm hè sáng vì đèn, trăng hay mù không phải thiếu đêm thiên văn do vị trí Mặt Trời. Thời lượng tối vẫn thay theo mùa, nhưng nên xem số địa phương thay vì dùng thời gian châu Âu.
Độ cao núi cũng không biến nơi nhiệt đới thành vùng cực. Núi che ánh trực tiếp là vấn đề chân trời thực, không thay vĩ độ và độ sâu Mặt Trời theo định nghĩa.
Ánh trăng trong đêm thiên văn
Trăng tròn khoảng −12,7 mag có thể làm mất nhiều sao yếu. Mức ảnh hưởng tùy phần sáng, độ cao và khí quyển. Bốn gợi ý chung:
- Trăng mới gần hướng Mặt Trời, thường ít góp sáng đêm.
- Thượng huyền có trong buổi tối, thường lặn quanh nửa đêm Mặt Trời địa phương; phần sau đêm có thể ít trăng.
- Trăng tròn gần đối hướng, thường ở trên trời gần cả đêm.
- Hạ huyền thường mọc quanh nửa đêm địa phương, nên buổi tối dễ ít trăng hơn.
Các mốc không phải đúng 00:00 theo đồng hồ. Cần đọc giờ mọc lặn cho ngày. Trăng sáng không làm mất định nghĩa đêm thiên văn; nó chỉ làm trời của chính đêm đó sáng hơn.
Lập kế hoạch quan sát
Kết hợp đầu cuối bóng tối, giờ trăng và độ cao mục tiêu. Rời ánh đèn trực tiếp có thể giúp, nhưng không có bảo đảm đi vài kilômét là tăng đúng hai cấp sao; vùng sáng đô thị Hà Nội có thể lan rộng.
Cho mắt 20–30 phút tránh sáng mạnh. Đèn đỏ mờ ít phá thích nghi hơn, nhưng màn hình đỏ quá sáng vẫn gây hại. Mục tiêu trên khoảng 30° thường bớt lớp khí và mù so với gần chân trời. Tại Hạ Long, tìm góc không bị đảo núi che; vị trí thiên văn không tự biết vật cản ấy.
Ở ngày cực hoặc đêm cực, khái niệm một đêm từ lặn tới mọc có thể không dùng được. Khoảng tính theo đường Mặt Trời và thời điểm qua kinh tuyến giúp giữ kế hoạch có nghĩa ngay cả khi thiếu một cặp mọc–lặn.
Xem trong Apphemeride
Xem trong Apphemeride
Triển vọng đêm nay có nhận định quan sát, giờ bắt đầu–kết thúc tối, trăng mọc lặn, phần sáng, ánh trăng, hành tinh trên 10° trong khoảng tối và sự kiện. Kỳ từ hiện tại tới lần Mặt Trời qua kinh tuyến trên ngày tiếp theo hoạt động cả ở vùng cực; không có nghĩa dự báo thời tiết quang.
Điều kiện ánh sáng trên trang Mặt Trời và pha, mọc lặn trên trang trăng là dữ liệu cơ bản miễn phí. Tổng hợp đêm thuộc bản đầy đủ. Xem Bảng điều khiển đêm nay.
Câu hỏi thường gặp
Hôm nay khi nào tối hẳn?
Về thiên văn là khi tâm Mặt Trời xuống dưới −18°. Giờ cụ thể có trong Điều kiện ánh sáng. Muốn sao mờ còn cần ít trăng, ít đèn, trời trong và mục tiêu không quá thấp.
Đêm thiên văn là gì?
Khoảng tâm Mặt Trời thấp hơn −18°, độc lập với Mặt Trăng. Nó bắt đầu cuối chạng vạng thiên văn tối và kết thúc đầu bình minh thiên văn, nếu nơi và ngày đó có vượt ngưỡng.
Mùa hè Việt Nam có đêm trắng không?
Không theo nghĩa thiếu bóng tối thiên văn do vĩ độ cao như Bắc Âu. Nguồn sáng và khí quyển có thể làm cảm giác đêm sáng, nhưng đó là tác động khác. Hà Nội, Hạ Long vẫn cần xem giờ địa phương thực.
Trăng có cản xem sao không?
Trăng sáng và cao lấn các sao yếu. Thượng huyền thường để khoảng ít trăng sau nửa đêm, hạ huyền để buổi tối. Các hành tinh sáng hay chính Mặt Trăng ít bị cản hơn mục tiêu mờ.
Hướng dẫn liên quan
Tính năng
- Bảng điều khiển – Bóng tối, Mặt Trăng, hành tinh và sự kiện trong một lần xem.
- Thuật ngữ thiên văn
